Icilonganino ca kucingilila ififulo fya mu ncende calipingwilepo ukukaanya ukubomfya kwa methylene chloride, kemikali iyo batila yalibipisha ku bumi kabili kuti yalenga umuntu ukufwa, pa kucingilila ubumi bwa bantu.
Ici cishinka kuti cakaanya ukubomfya kwa dichloromethane mu mibele yonse iya bashita na ku milandu iingi iya fyakupangapanga na makwebo. Dichloromethane ilabomfiwa mu fya kufumyapo amafuta, mu fya kusamba ifya kupenta no kufimbapo, ifya kufimbapo ifya makwebo ne fya kufimbapo, no kupanga amakemiko yambi mu fifulo fya mafakitare.
Uku kukansha kwatendeke nga ciputulwa ca Mafunde ya Kukonkomesha Ifya Busanso, ayapeele EPA amaka ya kufwaya ukupeela lipoti, ukusunga ifyalembwa, no kwesha, pa kati ka fishinte fimbi. Mu 2019, EPA yalileshe ukubomfya kwa bashimapepo ukupitila mu kuifumya pa fipe fya kufimbapo ifya kufwala.
Abantu ukucila pali 85 balifwa pa mulandu wa kubomfya iyi kemikali ukufuma mu 1980, ukulingana na EPA. Icilonganino ca kucingilila ifintu catile imilandu iikalamba yalekuma ababomfi ababomba umulimo wa kupanga amayanda. Ici cilonganino catile kuli “abantu abengi” abacula nga nshi kabili abakwata amafya ya nshita itali pa numa ya kubomfya umuti wa methylene. EPA na kabili yasanga ifibi ifingafumamo ku bumi, ukusanshako ukulwala kwa mubili, ifingalenga ubukali bwa cifuba, na kansa ukupitila mu kupuma no kufika ku nkanda.
Ici cilonganino capingwile ukuti dichloromethane ilalenga “ubusanso ubushalinga ubwa kulenga ubumi ukubipilwa nga ca kuti balebomfya” pa mulandu wa kuti kuti bwalenga ababomfi ababomfya umuti wa musango yo, ababomfya umuti wa musango yo, na ku bantu ababomfya umuti wa musango yo.
“Sayansi ya ku numa ya methylene chloride yalisokoloka, kabili ukusangwa kuti kwaleta amafya yakalamba aya ku mubili no kufwa, icintu ica cine ku ndupwa ishingi nga nshi ishafwilwa abatemwikwa ku kupopomenwa kwabipisha,” e fyasosa umukalamba wa EPA Michael S. Regan. ukulongana ukwabilishe ukuti cali. “E mulandu wine EPA ilecitako fimo pa kupanga amano ya kucingilila ubumi bwa babomfi pa kubika amafunde ayakosa aya ku ncito aya kuti yalesuminisha ukubomfya kwafulilako ukwa uyu kemikali no kucefyako ukusangwa mu fifulo fimbi fyonse.”
EPA yatile ubufwayo bwa kukansha kwapangwa bwa kucingilila abantu ku mafya no kuleka fye ukubomfya umuti wa methylene chloride mu fifulo fya ncito ifyakonkwa sana, ica kuti kuti cacefyako ukusangwa ku mafya. Ukupanga, ukupanga no kusabankanya ifya kulya fya musango yo kukapwa mu myeshi 15 iileisa. Apo ukupanda amano kwalesuminisha umuti wa kemikali, ukufwailisha kwa EPA kwasangile ukuti ifipe fimbi ifyakwata “umutengo uwapalana no kubomba bwino ... lyonse fyalipo.”
“Uku kukanishiwa kwa lyashi lya kale ukwapangwa kulangilila ukulunduluka kwacindamisha uko twacitile mu kufikilisha inshila shipya isha kucingililamo amakemiko no kukwata inshila sha kucingililamo bwino ubumi bwa bantu,” e fyasosa Reagan.
Kerry Breen ni kalemba wa lyashi kabili kalemba we lyashi uwaba CBS News. Ukubilisha kwakwe kulabika amano ku fyacitika pali ino nshita, imbila sha ku numa no kubomfya kwabipa ukwa miti ikola.